Χάνονται επειδή δεν αγαπούν την αλήθεια

Και με κάθε απάτη της αδικίας, ανάμεσα σ’ αυτούς που χάνονται, επειδή δεν δέχτηκαν την αγάπη της αλήθειας. (2 Θεσσαλονικείς 2:10)

Σχόλιο: Οι άνθρωποι δεν αγαπούν την αλήθεια που κήρυξε ο Χριστός, γι’ αυτό δεν ακολουθούν τον Ιησού Χριστό.

Ο διάβολος αφαιρεί το λόγο του Θεού

Και εκείνοι που σπέρνονται κοντά στο δρόμο είναι αυτοί που ακούν, έπειτα έρχεταο ο διάβολος  και αφαιρεί το λόγο από την καρδιά τους, για να μη πιστέψουν και σωθούν. (Λουκάς 8:12)

Σχόλιο: Μια τέχνη του σατανά. Δεν σε αφήνει από την εξουσία του, θέλει να σε πάρει μαζί του.

Η βεβαιότητα της σωτηρίας

Αυτός δε που μας βεβαιώνει μαζί σας στο Χριστό, κι αυτός ο οποίος μας έχρισε, είναι ο Θεός. (2 Κορινθίους 1:21)

Σχόλιο: Τη βεβαιότητα αυτή μας την δίνει ο ίδιος ο αληθινός και ζωντανός Θεός στον οποίο επιστρέψαμε με πίστη και μετάνοια. Ξέρει ο Θεός τους δικούς του.

Ο νόμος ελευθερώνει από νόμο

Επειδή ο νόμος του Πνεύματος της ζωής , η οποία υπάρχει στον Ιησού Χριστό, με ελευθέρωσε από το νόμο της αμαρτίας και του θανάτου. (Ρωμαίους 8:2)

Σχόλιο΅: Ο Ιησούς Χριστός που θέσπισε κάποιους πνευματικούς νόμους, αντικατέστησε μερικούς στην Καινή Διαθήκη, διότι είναι ο Νομοθέτης.

Η πρόσκληση του Θεού είναι να γίνεις άγιος

Αλλά, καθώς εκείνος που σας κάλεσε είναι άγιος, έτσι κι εσείς να γίνετε άγιοι σε κάθε διαγωγή. (1 Πέτρου 1:15)

Σχόλιο: Ο Θεός προσκαλεί αμαρτωλούς από τον διεφθαρμένο κόσμο, για να γίνουν άσγιοι όπως είναι αυτός άγιος. Μόνο άγιοι μπορούν να έχουν κοινωνία με τον Θεό.

Εξομολόγηση μόνο στο Θεό

Την αμαρτία μου φανέρωσα σε σένα, και την αμαρτία μου δεν έκρυψα. Είπα: Στον κύριο θα εξομολογηθώ τις παραβάσεις μου κι εσύ συγχώρησες  την ανομία της αμαρτίας μου. (Ψαλμός  32:5)

Σχόλιο: Ομολογούμε για να συγχωρεθούμε. Ας μη κρύβουμε αμαρτίες που γνωρίζει ο Θεός.

Επι του όρους ομοιλία του Ιησού

Μακάριοι οι πτωχοί στο πνεύμα, επειδή, δική τους είναι η βασιλεία των Ουρανών. Μακάριοι αυτοί που πενθούνμ επειδή, αυτοί θα παρηγορηθούν. Μακάριοι οι πράοι, επειδή, αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη. Μακάριοι αυτοί που πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, επειδή, αυτοί θα χορτάσουν. Μακάριοι αυτοί που ελεούν, επειδή, αυτοί θα ελεηθούν. Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, επειδή, αυτοί θα δουν τον Θεό. Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, επειδή, αυτοί θα ονομαστουν γιοί του Θεού. 

Σχόλιο: Για τους ανθρώπους μακάριοι είναι οι πλούσιοι, οι κατέχοντες εξουσία, οι αριστοκράτες, οι πετυχημένοι, 

Ταπεινοφροσύνη

• «Ταπεινώθητε ενώπιον του Κυρίου, και θέλει σας υψώσει.» (Ιάκωβος 4:!0)

Σχόλιο: Ταπείνωση μπροστά στο Θεό σημαίνει αναγνώριση της κυριότητας και του μεγαλείου του. Αναγνώριση της θεότητάς του. Αναγνώριση της παντοδυναμίας του. Αναγνώρισή του ως Δημιουργού, ως Λυτρωτή, ως Σωτήρα, ως Δασκάλου, ως απελευθερωτή, ως Θεού! Αναγνώριση της μηδαμινότητας του ανθρώπου μπροστά στη δόξα του Κυρίου. Οι ασεβείς υψώνουν ανάστημα μπροστά στον Κύριο, γι’ αυτό θα ταπεινωθούν. Θα τον προσκυνήσουν θέλουν δεν θέλουν. Ο πιστός ταπεινώνεται μπροστά στον Κύριο από ευσέβεια.

• «Ομοίως οι νεώτεροι υποτάχθητε εις τους πρεσβυτέρους. Πάντες δε υποτασσόμενοι εις αλλήλους ενδύθητε την ταπεινοφροσύνην· διότι ο Θεός αντιτάσσεται εις τους υπερηφάνους, εις δε τους ταπεινούς δίδει χάριν. Ταπεινώθητε λοιπόν υπό την κραταιάν χείρα του Θεού, διά να σας υψώση εν καιρώ» (1 Πέτρου 5:5-6)

Σχόλιο: Στο προηγούμενο εδάφιο ο Ιάκωβος μας προτρέπει να ταπεινωθούμε μπροστά στο Θεό. Εδώ ο απόστολος Πέτρος μας προτρέπει να ταπεινωθούμε. Η υπερηφάνεια του ανθρώπου εξοργίζει τον Θεό. Δεν μπορείς να δείχνεις περισσότερο από αυτό που είσαι. Σε πολλά σημεία του λόγου του Θεού, μαθαίνουμε πως ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερήφανους ανθρώπους και δίνει χάρη στους ταπεινούς . Οι ασεβείς στέκονται κόντρα στο Θεό. Εμείς περπατούμε μετά του Θεού, με ταπεινοφροσύνη αναγνωρίζοντας την μικρότητά μας μπροστά στη δόξα του Θεού.

• «Ας καυχάται δε ο αδελφός ο ταπεινός εις το ύψος αυτού» (Ιάκωβος 1:9)

Σχόλιο: Η ταπεινότητα του ανθρώπου είναι ύψωση για τον Θεό. Γι’ αυτό εδώ ο Ιάκωβος λέει να καυχιέται ο ταπεινός στο «ύψος» αυτού. Οι άνθρωποι νομίζουν την ταπεινοφροσύνη σαν κατωτερότητα. Είναι λάθος αυτή η εκτίμηση. Ο ταπεινός δεν είναι κατώτερος. Έχει γνώση του εαυτού του και του μεγαλείου του Θεού. Οι αλαζόνες θεωρούνται από τον Θεό, ως κατώτεροι. Πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε τα πράγματα, όπως τα βλέπει ο Θεός. Η αμαρτία κάνει τον αμαρτωλό να βλέπει τα πράγματα ανάποδα. Κάνει τον άνθρωπο να βλέπει την ταπεινότητα σαν κατωτερότητα, και την υπερηφάνεια ως ανωτερότητα.

• «Ενδύθητε λοιπόν, ως εκλεκτοί του Θεού άγιοι και ηγαπημένοι, σπλάγχνα οικτιρμών, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνην, πραότητα, μακροθυμίαν» (Κολοσσαείς 3:12)

Σχόλιο: Αν ισχυρίζεσαι ότι είσαι εκλεκτός του Θεού, οφείλεις να έχεις τις αρετές του. Ανάμεσα σ’ αυτές είναι και η ταπεινοφροσύνη. Αν δεν έχεις σπλάχνα οικτιρμών, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία, πως μπορείς να πείσεις το περιβάλλον σου, ότι είσαι παιδί του Θεού; Πως θα ακούσουν την μαρτυρία σου για τον Χριστό; Πως είσαι βέβαιος ότι βαδίζεις για τον Ουρανό; Δημιουργείς ερωτηματικά στο περιβάλλον σου! Χωρίς τις παραπάνω αρετές δεν μπορεί η διαγωγή σου να είναι καλή. Συνεπώς δείχνεις να είσαι και εσύ, σαν ένας από τους πολλούς γύρω μας. Και δεν πείθεις ότι είσαι από λίγους και εκλεκτούς του Θεού.

• «τα οποία έχουσι φαινόμενον μόνον σοφίας εις εθελοθρησκείαν και ταπεινοφροσύνην και σκληραγωγίαν του σώματος, εις ουδεμίαν τιμήν έχοντα την ευχαρίστησιν της σαρκός.» (Κολοσσαείς 2:23)

Σχόλιο: Εδώ βλέπουμε την ταπεινοφροσύνη να την χρησιμοποιεί ο διάβολος στις θρησκείες που έχει δημιουργήσει στον κόσμο, για να εξαπατήσει τους ανθρώπους ότι είναι αληθινές. Ιδιαίτερα χρησιμοποιεί την δήθεν ταπεινοφροσύνη στους μοναχούς, ώστε να πείσει τους ανθρώπους ότι είναι «άγιοι»! Επίσης χρησιμοποιεί την σκληραγωγία του σώματος σαν μέτρο ενάντια στην κοσμικότητα. Αλλά όλες οι θρησκείες είναι διδασκαλίες δαιμονίων. Στόχος του διαβόλου με όλες αυτές είναι να δημιουργήσει σύγχυση στον κόσμο. Η κάθε μία θρησκεία θεωρεί τις άλλες λάθος θρησκείες και μόνο η δική τους είναι «αληθινή». Έτσι χειραγωγεί όλες τις θρησκείες ο διάβολος. Τώρα τελευταία προσπαθεί να τις αδελφοποιήσει! Με τις θρησκείες ο διάβολος ικανοποιεί το αίσθημα του «θρησκεύειν», ώστε ο άνθρωπος να μη αναζητήσει τον αληθινό και ζωντανό Θεό. Ικανοποιεί τον αμαρτωλό με τις ψευτοθρησκείες. Αλλά και ο αμαρτωλός βολεύεται με την θρησκεία, επειδή δεν τον εμποδίζει να ζει «σαρκικά».

• «Ας μη σας στερήση μηδείς του βραβείου με προσποίησιν ταπεινοφροσύνης και με θρησκείαν των αγγέλων, εμβατεύων εις πράγματα τα οποία δεν είδε, ματαίως φυσιούμενος υπό του νοός της σαρκός αυτού» (Κολοσσαείς 2:18)

Σχόλιο: Οι διάκονοι του διαβόλου για να κάνουν ζημιά στην εκκλησία του Θεού, ντύνονται την ταπεινοφροσύνη για να εξαπατήσουν πιστούς και να τους παρασύρουν στην πλάνη. Η ταπεινοφροσύνη είναι ισχυρό μέσο με το οποίο ο διάβολος μπορεί να παρασύρει στην πλάνη μαθητές του Χριστού. Διότι με την ψεύτικη ταπεινοφροσύνη δεν μπορούν εύκολα να διακρίνουν οι πιστοί τους διακόνους του διαβόλου. Γι’ αυτό πρέπει οι πιστοί να είναι ικανοί να διακρίνουν τους λύκους που φορούν ένδυμα προβάτου, τους διακόνους του διαβόλου που φορούν την ψεύτικη ταπεινοφροσύνη, ώστε να φυλαχτούν. Αυτοί που προσποιούνται ταπεινοφροσύνη, περισσότερο τους ενδιαφέρει η κοιλιά, παρά η δόξα του Θεού.

• «Εξεύρω να ταπεινόνωμαι, εξεύρω και να περισσεύωμαι· εν παντί τόπω και κατά πάντα είμαι δεδιδαγμένος και να χορτάζωμαι και να πεινώ, και να περισσεύωμαι και να υστερώμαι·» (Φιλιππησίους 4:12)

Σχόλιο: Ο Ιησούς μας είπε να μάθουμε να είμαστε ταπεινοί σαν αυτόν. Εδώ ο απόστολος Παύλος μας λέει ότι έμαθε να ταπεινώνεται. Εμείς μάθαμε την ταπείνωση; Αν θέλουμε την χάρη του Θεού, πρέπει να είμαστε ταπεινοί. Το να ταπεινώνεσαι δεν σημαίνει ότι μειώνεσαι. Στα μάτια του Θεού υψώνεσαι και αυτό πρέπει να μετράει για σένα. Ο κόσμος είναι γεμάτος από εγωισμό και υπερηφάνεια, γι’ αυτό και έχει προβλήματα. Μεγάλα προβλήματα δημιουργεί ο εγωισμός και η υπερηφάνεια. Ενώ η ταπεινοφροσύνη λύνει προβλήματα.

• «μη πράττοντες μηδέν εξ αντιζηλίας ή κενοδοξίας, αλλ’ εν ταπεινοφροσύνη θεωρούντες αλλήλους υπερέχοντας εαυτών.» (Φιλιππησίους 2:3)

Σχόλιο: Χωρίς ταπεινοφροσύνη ποτέ δεν θα θεωρήσεις τους άλλους υπερέχοντας. Ο υπερήφανος ποτέ δεν παραδέχεται πως κάποιος άλλος μπορεί να είναι ανώτερος από αυτόν! Ο υπερήφανος τα ξέρει όλα και η γνώμη του είναι πάντα η καλύτερη. Η υπερηφάνεια κάνει πράξεις αντιζηλίας και κενοδοξίας. Ενώ η ταπεινοφροσύνη δεν κάνει τέτοιες πράξεις. Με την ταπεινοφροσύνη οι πιστοί μπορούν να φρονούν το αυτό. Ενώ ο εγωισμός διαχωρίζει(1 Κορινθίους 1:12). Ο ταπεινός θα ακούσει κάποια προτροπή, ο υπερήφανος δεν δέχεται προτροπές και συμβουλές, πολύ περισσότερο δεν δέχεται έλεγχο. Έτσι μένει αδιόρθωτος.

• «Σας παρακαλώ λοιπόν εγώ ο δέσμιος εν Κυρίω να περιπατήσητε αξίως της προσκλήσεως, καθ’ ην προσεκλήθητε, μετά πάσης ταπεινοφροσύνης και πραότητος, μετά μακροθυμίας, υποφέροντες αλλήλους εν αγάπη, σπουδάζοντες να διατηρήτε την ενότητα του Πνεύματος διά του συνδέσμου της ειρήνης.» (Εφεσίους 4:1-3)

Σχόλιο: Εδώ μας προτρέπει ο λόγος του Θεού να εξαντλούμε την ταπεινοφροσύνη μας καθώς και τις άλλες αρετές, ώστε να μπορούμε να υποφέρουμε ο ένας τον άλλον. Επίσης χρησιμοποιώντας τις αρετές της ταπεινοφροσύνης, της πραότητας και την μακροθυμία να διατηρούμε την ενότητα μεταξύ μας την οποία καλλιεργεί το Άγιο Πνεύμα. Ο Θεός θέλει να υπάρχει ενότητα και ειρήνη στην εκκλησία του.

• «Αυτός δε εγώ ο Παύλος σας παρακαλώ διά της πραότητος και επιεικείας του Χριστού, όστις παρών μεν είμαι ταπεινός μεταξύ σας, απών δε λαμβάνω θάρρος προς εσάς·» (2 Κορινθίους 10:1)

Σχόλιο: Συνήθιζε ο απόστολος Παύλος όταν βρισκόταν ανάμεσα σε πιστούς να είναι ταπεινός, αν και ήταν απόστολος.  Το αξίωμα αυτό δεν τον έκανε υπερήφανο. Το ότι ήταν δάσκαλος στα πνευματικά, δεν τον έκανε υπερήφανο. Το ότι ήτανε ευαγγελιστής, δεν τον έκανε υπερήφανο. Ήξερε ότι η υπερηφάνεια είναι καρπός της «σαρκός» και όχι καρπός του Πνεύματος. Με την ταπεινοφροσύνη του οικοδομούσε την εκκλησία. Ήξερε ότι η υπερηφάνεια γκρεμίζει. Έδινε το παράδειγμα ταπεινοφροσύνης σε κάθε τοπική εκκλησία και αυτό γιατί ήταν ταπεινός. Ένας υπερήφανος δεν μπορεί να δίνει μαθήματα ταπεινοφροσύνης. Προσπαθούσε να στηρίξει πνευματικά κάθε τοπική εκκλησία που ίδρυσε, με πνεύμα ταπεινό και με πολλά δάκρυα.

• «Αλλ’ ο Θεός ο παρηγορών τους ταπεινούς παρηγόρησεν ημάς διά της παρουσίας του Τίτου·» (2 Κορινθίους 7:6)

Σχόλιο: Ο Θεός έχει να κάνει μόνο με τους ταπεινούς ανθρώπους. Τους παρηγορεί όταν χρειάζεται, αυτό θα πει δίνει χάρη στους ταπεινούς. Βέβαια αυτό το κάνει χρησιμοποιώντας ανθρώπους. Δεν στέλνει αγγέλους από τον Ουρανό για να παρηγορήσει τους ταπεινούς πιστούς. Αν λοιπόν θέλεις να απολαμβάνεις την χάρη του Θεού, να είσαι πάντα ταπεινός. Θα έχεις και εσύ την παρηγοριά του όταν την χρειάζεσαι. Θα έχεις χαρά μέσα στη θλίψη. Παρηγοριά μέσα στην απελπισία σου. Δεν ντρέπεται ο Θεός να συμβαδίζει με ταπεινούς ανθρώπους. Τα προνόμια από τον Θεό τα έχουν μόνο οι ταπεινοί, όχι οι υπερήφανοι.

• «Έχετε προς αλλήλους το αυτό φρόνημα. Μη υψηλοφρονείτε, αλλά συγκαταβαίνετε εις τους ταπεινούς. Μη φαντάζεσθε εαυτούς φρονίμους.» (Ρωμαίους 12:16)

Σχόλιο: Είναι μεγάλη παγίδα, το να φαντάζεσαι τον εαυτό σου ταπεινό, ενώ δεν είσαι στην πραγματικότητα. Το να υψηλοφρονείς είναι εγωισμός και υπερηφάνεια. Δεν μπορείς να δείχνεις περισσότερο από αυτό που είσαι. Οι άλλοι σε καταλαβαίνουν και δεν είναι ηλίθιοι. Να φρονείς πάντα αυτό που είσαι. Ούτε περισσότερο, ούτε λιγότερο. Δεν υποτιμάμε, ούτε υπερτιμάμε τον εαυτό μας. Και τα δυο είναι αμαρτία.

• «δουλεύων τον Κύριον μετά πάσης ταπεινοφροσύνης και μετά πολλών δακρύων και πειρασμών, οίτινες μοι συνέβησαν εν ταις επιβουλαίς των Ιουδαίων» (Πράξεις 20:19)

Σχόλιο: Εδώ μας λέει ο απόστολος Παύλος ότι βασικά του εργαλεία στη διακονία του ήταν η ταπεινοφροσύνη και τα δάκρυα. Με αυτά ίδρυσε τοπικές εκκλησίες και τις στήριξε στη συνέχεια πνευματικά. Η σωστή δουλειά στο έργο του Θεού έχει αποτελέσματα, μόνο με τέτοια μέσα. Ταπεινοφροσύνη και δάκρυα. Αυτά πρέπει να χαρακτηρίζουν τον γνήσιο εργάτη του Θεού. Καθώς και η επίγνωση ότι οι γύρω ψυχές είναι πολύτιμες.

• «Έλθετε προς με, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θέλω σας αναπαύσει. Άρατε τον ζυγόν μου εφ’ υμάς και μάθετε απ’ εμού, διότι πράος είμαι και ταπεινός την καρδίαν, και θέλετε ευρεί ανάπαυσιν εν ταις ψυχαίς υμών· διότι ο ζυγός μου είναι καλός και το φορτίον μου ελαφρόν.» (Ματθαίος 11:28-30)

Σχόλιο: Εδώ ο Ιησούς μας προβάλλεται ως πρότυπο ταπεινοφροσύνης, το οποίο καλούμαστε να μιμηθούμε. Η ταπεινοφροσύνη φέρνει και αναψυχή στην ψυχή. Ο ζυγός του Χριστού στην πλάτη μας γίνεται ελαφρύς με την ταπεινοφροσύνη και την πραότητα. Αν νοιώθεις ψυχικά κουρασμένος, ανάπαυση θα βρεις μόνο στον Ιησού Χριστό. Δεν σου παίρνει μόνο τις αμαρτίες και τις ενοχές από την συνείδηση, αλλά σε ξεκουράζει από όλα τα ψυχικά βάρη.

• «Ο δε είπε προς αυτόν, Ω κύριέ μου, με τι θέλω σώσει τον Ισραήλ; ιδού, η οικογένειά μου είναι η ταπεινοτέρα μεταξύ του Μανασσή, και εγώ ο μικρότερος εν τω οίκω του πατρός μου.» (Κριτές 6:15)

Σχόλιο: Ο Γεδεών επειδή αναγνώρισε την ταπεινή του θέση και καταγωγή, γι’ αυτό επιλέχθηκε από τον Θεό. Όταν αναγνωρίζεις την ταπεινότητά σου, τότε σε επιλέγει ο Θεός για το έργο του. Με τους υπερήφανους δεν έχει σχέση ο Θεός. Ο ταπεινός θα δεχτεί το έργο που θα του αναθέσει ο Θεός και θα το εκτελέσει χωρίς αντιρρήσεις. Ο υπερήφανος νομίζει ότι πιο έξυπνος από τον Θεό και θα έχει αντιρρήσεις. Ο Θεός δεν αναθέτει σε υπερήφανους διακονία του. Με ταπεινούς μπορεί και συνεργάζεται.

• «Εις τον Κύριον θέλει καυχάσθαι η ψυχή μου· οι ταπεινοί θέλουσιν ακούσει, και θέλουσι χαρή.» (Ψαλμός 34:2)

Σχόλιο: Οι ταπεινοί ακούνε τα μηνύματα του Θεού. Οι υπερήφανοι ακούνε μόνο τον εαυτό τους! Ο ταπεινός καυχάται στον Κύριο. Ο υπερήφανος καυχάται στον εαυτό του! Ο ταπεινός μεγαλύνει τον Κύριο. Ο υπερήφανος μεγαλύνει τον εαυτό του! Ο ταπεινός είναι Χριστοκεντρικός. Ο υπερήφανος είναι εγωκεντρικός!

• «Οι ταπεινοί θέλουσιν ιδεί· θέλουσι ευφρανθή· και η καρδία υμών των εκζητούντων τον Θεόν θέλει ζήσει.» (Ψαλμός 69:32)

Σχόλιο: Οι ταπεινοί βλέπουν τα θαυμάσια έργα του Θεού. Οι υπερήφανοι βλέπουν μόνο τα δικά τους έργα και αυτά προβάλλουν για να καυχηθούν. Η ευχαρίστηση των ταπεινών είναι κοντά στο Θεό. Η ευχαρίστηση των υπερήφανων είναι στον εαυτό τους. Οι ταπεινοί δείχνουν ότι έχουν ανάγκη τον Θεό. Οι υπερήφανοι δηλώνουν ότι δεν έχουν ανάγκη τον Θεό. Οι ταπεινοί δοξάζουν τον Θεό, ενώ οι υπερήφανοι, καταφρονούν τον Θεό.

• «ότι ο Κύριος είναι υψηλός και επιβλέπει επί τον ταπεινόν· τον δε υψηλόφρονα γινώσκει μακρόθεν.» (Ψαλμός 138:6)

Σχόλιο: Ο Θεός επιβλέπει στον ταπεινό, κάτι που δεν κάνει στον υπερήφανο. Τους υψηλόφρονες τους διακρίνει από μακριά και τους αντιτάσσεται. Ο υψηλόφρονας είναι γεμάτος από το ΕΓΩ του και δεν υπάρχει θέση στην καρδιά του για τον Θεό. Ο ταπεινός εξυμνεί, δοξάζει και προβάλλει τον Θεό, ενώ ο υπερήφανος εξυμνεί και προβάλλει τον εαυτό του! Ο υπερήφανος δεν δέχεται τις προσφορές του Θεού.

• «Ο Κύριος υψόνει τους πράους, τους δε ασεβείς ταπεινόνει έως εδάφους.» (Ψαλμός 147:6)

Σχόλιο: Εδώ μαθαίνουμε ότι ο Θεός ταπεινώνει τους ασεβείς. Υψώνει όμως τους πράους και ταπεινούς στην καρδιά. Πολλές φορές ο λόγος του Θεού δηλώνει, ότι ο Θεός στέκεται δίπλα στους ταπεινούς και απέναντι στους υπερήφανους. Η υπερηφάνεια είναι καρπός της «σαρκός», γι’ αυτό και προκαλεί την οργή του Θεού. Η υπερηφάνεια δεν είναι αρετή, για να την επιδιώκει ο άνθρωπος, αλλά είναι τάση του αμαρτωλού ανθρώπου που εναντιώνεται στο Θεό.